Bank

Bank jest instytucją finansową, która odpłatnie udziela pożyczek i kredytów z pieniędzy pozyskanych z depozytów gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Patrz: system bankowy

Bank centralny

Bank centralny jest szczególnym bankiem. Nie przyjmuje depozytów osób fizycznych, nie udziela kredytów przedsiębiorcom, nie oferuje kart kredytowych, nie posiada bankomatów, nie działa dla zysku. Jest instytucją państwową, której powierzono emisję pieniądza i prowadzenie polityki pieniężnej.

Głównym celem banku centralnego jest dbanie o wartość pieniądza i stabilność cen, czyli walka z inflacją. Dbałość o spełnienie innych celów – np. wspieranie rozwoju gospodarczego kraju – może być uzupełnieniem podstawowej funkcji banku, ale nie może ograniczać jej wypełniania. Do ważnych zadań banku centralnego należy również organizowanie obiegu pieniężnego, budowa i obsługa infrastruktury do rozliczeń bezgotówkowych w gospodarce, nadzór nad bankami komercyjnymi.

Decyzje banku centralnego dotyczące polityki pieniężnej mają istotne znaczenia tak dla gospodarki, jak i dla przedsiębiorstw oraz osób fizycznych. Głównymi narzędziami polityki pieniężnej banku centralnego są stopy procentowe, rezerwy obowiązkowe i operacje otwartego rynku. Ustalając poziom stóp procentowych bank centralny decyduje o cenie pieniądza na rynku bankowym. Jeżeli następuje obniżka stóp procentowych banku centralnego, w ślad za nimi po jakimś czasie spadają również stopy procentowe w bankach komercyjnych, co zachęca osoby fizyczne i przedsiębiorców do zaciągania zobowiązań kredytowych. Niższe stopy procentowe oznaczają bowiem niższe oprocentowanie kredytów, a zatem również niższe raty odsetkowe spłacanego kredytu. Z kolei jeśli stopy procentowe są wysokie, przedsiębiorcy i gospodarstwa domowe mniej chętnie sięgają po kredyty.

Bank centralny podejmując decyzje w sprawie wysokości stóp procentowych kieruje się przede wszystkim realizacją swojego podstawowego celu, czyli stabilnością cen. Polityka pieniężna wpływa na poziom inflacji i siłę nabywczą pieniądza. Jeżeli bank centralny uzna, że istnieje uzasadnione zagrożenie wzrostem inflacji, z reguły podnosi stopy procentowe. Jeżeli inflacja jest niska, zazwyczaj bank centralny obniża stopy procentowe.

Warunkiem skutecznej realizacji celu głównego banku centralnego jest zapewnienie całkowitej niezależności banku centralnego. We wszystkich krajach UE niezależność banku centralnego jest gwarantowana konstytucją.

Bank komercyjny

Bank komercyjny jest to działająca na zasadach rynkowych i nastawiona na osiąganie zysku instytucja finansowa, która odpłatnie udziela pożyczek i kredytów z pieniędzy pozyskanych z depozytów gospodarstw domowych i przedsiębiorstw.

Banki są pośrednikami finansowymi, którzy jednocześnie umożliwiają jednej grupie podmiotów przechowywanie ich środków finansowych za wynagrodzeniem, a z drugiej udzielają odpłatnie finansowania tym podmiotom, które środków tych potrzebują na inwestycje, zakup dóbr lub pokrycie kosztów bieżącej działalności. Banki komercyjne pełnią w gospodarce ważne funkcje zapewniając przepływ wolnych środków finansowych od tych, którzy je mają, do tych, którzy ich potrzebują. Inaczej mówiąc, dzięki bankom komercyjnym więcej oszczędności i po niższej cenie jest dostępnych dla podmiotów potrzebujących kredytów, zaś oszczędzający w bankach mają nie tylko zapewnione dochody ze swoich oszczędności, ale także bezpieczeństwo i łatwiejszy dostęp do własnych środków finansowych.

Banki komercyjne są instytucjami zaufania publicznego i podlegają kontroli instytucji nadzoru bankowego. Klienci będą bowiem trzymać w bankach swoje pieniądze tylko wówczas, gdy będą ufać, iż dostaną je powrotem wtedy, gdy będą ich potrzebować. Klienci ufają bankowi wówczas, gdy bank jest wypłacalny, zaś wypłacalność banku wymaga, aby bank dokładnie badał zdolność kredytobiorców do spłaty zaciągniętych zobowiązań.

Każdy podmiot ubiegający się w banku o kredyt musi udokumentować, że jego sytuacja ekonomiczna pozwala sądzić, że zobowiązanie zostanie spłacone w deklarowanym czasie. W przypadku osób fizycznych bank sprawdza m.in. wysokość dochodów, źródło tych dochodów, historię kredytową (czy zaciągał i spłacał dotychczas zobowiązania kredytowe w terminie), jak również czy nie zalega ze spłatą kredytów. Z kolei w przypadku przedsiębiorstw bank bada ich sytuację finansową (analiza finansowa), perspektywy rozwoju oraz plan przedsięwzięcia, które ma być sfinansowane przez bank. Dzięki komercyjnemu charakterowi i wyspecjalizowanej działalności banki ograniczają ryzyko związane z niewypłacalnością podmiotów zaciągających kredyty.