Jednostka rozrachunkowa

Składki wpłacane do Otwartych Funduszy Emerytalnych oraz otrzymywane wypłaty transferowe po odjęciu wszystkich opłat, są przeliczane na jednostki rozrachunkowe. Jednostka rozrachunkowa OFE stanowi tytuł prawny uczestnika funduszu
(członka OFE) do udziału w wartości aktywów netto OFE (oznacza zatem wielkość udziałów członka OFE w aktywach danego funduszu).

Dla osoby oszczędzającej na emeryturę wartość jednostki rozrachunkowej ma duże znaczenie. Jeżeli wartość ta systematycznie rośnie, oznacza to, że dany fundusz emerytalny skutecznie pomnaża nasze oszczędności. Jeżeli wartość jednostki rozrachunkowej spada, maleją także oszczędności członka OFE, co może być sygnałem (zwłaszcza jeśli spadek ma miejsce w dłuższym okresie), że warto zastanowić się nad zmianą OFE. Z pomocą jednostki rozrachunkowej członek OFE może zatem łatwo śledzić zmiany stanu swojego indywidualnego konta w danym OFE. Ponieważ oszczędzanie na emeryturę ma charakter długoterminowy, nie ma potrzeby codziennego śledzenia wartości jednostki rozrachunkowej, tak jak to ma miejsce na przykład w przypadku inwestycji giełdowych.

Otwarte fundusze emerytalne rozpoczynały działalność w 1999 roku i wówczas wartość jednostek rozrachunkowych wszystkich funduszy wynosiła tyle samo - 10 złotych. Można zatem powiedzieć, że im lepsze wyniki inwestycyjne osiągał dany fundusz, tym wyższa była wartość jego jednostek rozrachunkowych. Znając zatem liczbę posiadanych na swoim koncie jednostek rozrachunkowych możemy policzyć wartość naszego kapitału w danym funduszu. Jest to iloczyn liczby jednostek oraz wartości jednostki w danym dniu (OFE zobligowane są do codziennego podawania wartości jednostki rozrachunkowej).

Jednostka uczestnictwa

Kiedy zdecydujemy się zainwestować w dany fundusz inwestycyjny, z chwilą dokonania wpłaty na jego rachunek, zostaną zakupione za nasze środki (i po odjęciu określonych opłat manipulacyjnych czy prowizji) jednostki uczestnictwa tego funduszu. Nabędziemy zatem prawo do jakiejś części majątku funduszu, w zależności od wielkości dokonanej przez nas wpłaty w stosunku do wartości aktywów netto funduszu. Inaczej mówiąc, jednostka uczestnictwa jest to część aktywów funduszu inwestycyjnego, którą możemy zakupić.

Jednostka uczestnictwa ma określoną wartość, jest bowiem na bieżąco wyceniana (wyceny są dostępne w prasie codziennej, na stronach internetowych funduszy oraz domów maklerskich, w serwisach finansowych). Możemy zatem śledzić jak rośnie (maleje) nasz majątek mnożąc liczbę posiadanych przez nas jednostek uczestnictwa przez wartość jednostki uczestnictwa w danym dniu i odnosząc uzyskaną wielkość do wielkości kapitału, jaki wpłaciliśmy do funduszu. Wartość jednostki uczestnictwa danego funduszu jest dla nas zatem miernikiem efektywności inwestycyjnej funduszu.

Cena, po jakiej fundusz inwestycyjny sprzedaje inwestorom jednostki uczestnictwa, nie jest ceną stałą i zmienia się praktycznie każdego dnia. Zależy ona bowiem od wartości w danym dniu wszystkich instrumentów finansowych znajdujących się w portfelu inwestycyjnym funduszu. Portfel funduszu jest źródłem osiąganych przez niego dochodów, które przysługują wszystkim uczestnikom danego funduszu proporcjonalnie do liczby posiadanych jednostek uczestnictwa.

W momencie zakończenia naszej inwestycji następuje umorzenie jednostek uczestnictwa w funduszu, czyli wypłata środków pieniężnych.

Jednostki uczestnictwa nie są papierem wartościowym. Są dziedziczne, ale niezbywalne (nie można ich podarować lub odsprzedać innej osobie). Mogą być zapisane w testamencie, a w przypadku jego braku wchodzą do masy spadkowej. Jednostki uczestnictwa są podzielne, a ich wartość jest najczęściej podawana z dokładnością do pięciu miejsc po przecinku.