Giełda

Giełda jest to rynek, na którym dochodzi do zawarcia transakcji handlowych – kupuje się aktywa finansowe lub towary. Rynek ten jest zorganizowany na zasadzie aukcji, czyli nabywcą jest ten podmiot, który w momencie dokonania transakcji jest gotów zapłacić najwięcej sprzedającemu. W potocznym znaczeniu giełda praktycznie zawsze oznacza giełdę papierów wartościowych. Obok niej istnieją jednak jeszcze giełdy surowców (np. ropy naftowej, miedzi, cynku) oraz produktów rolnych.

Giełda papierów wartościowych jest rynkiem, na którym przedsiębiorstwa mogą pozyskać kapitał na rozwój i inwestycje poprzez sprzedaż akcji. Rolą giełdy jest kierowanie kapitału tam, gdzie jest on najbardziej potrzebny. Jeżeli spółka potrafi przekonać inwestorów, że warto w nią inwestować, może pozyskać w ten sposób kapitał na dalszą działalność.

W Polsce prowadzenie giełdy papierów wartościowych jest przedmiotem działalności spółki akcyjnej - Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. (GPW), której założycielem i głównym akcjonariuszem jest Skarb Państwa. Akcjonariuszami GPW mogą być również domy maklerskie, banki, towarzystwa funduszy powierniczych, towarzystwa funduszy inwestycyjnych, towarzystwa emerytalne, zakłady ubezpieczeń oraz emitenci papierów wartościowych dopuszczonych do publicznego obrotu i notowanych na giełdzie. Warszawska giełda działa na podstawie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, Statutu oraz Regulaminu Giełdy.

Głównym celem GPW jest organizowanie publicznego obrotu papierami wartościowymi, promowanie tego obrotu oraz upowszechnianie informacji na temat funkcjonowania rynku papierów wartościowych. Ustalaniem reguł handlu na GPW i nadzorem nad tym rynkiem (zwanym stąd regulowanym) zajmuje się Komisja Nadzoru Finansowego. Ustala ona m.in., jakie warunki musi spełnić dana spółka, aby „wejść na giełdę” (czyli sprawić, aby jej akcje były notowane), a także w jaki sposób następuje przekazywanie informacji do opinii publicznej na temat spółek, których akcje są już notowane na giełdzie (rynek wtórny).

GPW może również organizować alternatywny system obrotu odbywający się poza rynkiem regulowanym, którego przedmiotem są papiery wartościowe lub instrumenty rynku pieniężnego (np. NewConnect).

O sile danej giełdy może świadczyć jej indeks, który pokazuje sytuację na rynku w danym momencie oraz kierunki zmian cen akcji. Jest to wskaźnik, który pozwala odczytać, czy ceny akcji drożeją, czy tanieją. Zmiana indeksu po każdej sesji jest informacją o ile przeciętnie zmieniły się ceny akcji wszystkich spółek notowanych na giełdzie. Najważniejszymi indeksami GPW są WIG (obejmuje akcje spółek notowanych na rynku podstawowym i jest średnią ważoną ich notowań), WIG20 (obejmuje akcje 20 największych spółek notowanych na rynku podstawowym) i mWIG40 (indeks średnich spółek notowanych na rynku podstawowym).

Handel akcjami na rynku wtórnym odbywa się za pośrednictwem domów maklerskich lub innych podmiotów prowadzących działalność maklerską.