Jeśli masz nadwyżkę finansową na rachunku bankowym, jednym ze sposobów jej korzystnego zagospodarowania tak, aby przyniosła zyski, jest umieszczenie jej na lokacie bankowej w banku oferującym najkorzystniejsze warunki (oprocentowanie lokaty, opłaty za prowadzenie konta etc.).  Praktycznie jedynym wyróżnikiem lokat jest wysokość ich oprocentowania – w praktyce chodzi więc o znalezienie takiego banku, który będzie oferował najwyższe odsetki.

Łatwo się bowiem zorientować, że odsetki od środków zdeponowanych na zwykłym koncie osobistym są zwykle niższe od stopy inflacji. Bywa, że oprocentowanie środków na rachunku wynosi 0 proc., tylko czasem niewiele więcej. Oszczędzając pieniądze trzeba je chronić – właśnie przed skutkami inflacji.

Polityka banków w zakresie oprocentowania jest różna, daje się jednak zauważyć pewne reguły. Banki, które dopiero powstają lub istnieją nie dłużej niż kilka lat, starają się przyciągnąć nowych klientów konkurencyjną ofertą – ta często składa się także z wysokich odsetek od lokat, zwykle przewyższających konkurencyjną ofertę banków o długiej tradycji.

Dlaczego? Po prostu bardziej im zależy - bardziej potrzebują tych środków. Kiedy bank jest nowy i jeszcze nieduży, potrzebuje środków choćby po to, by jak najszybciej zwiększyć ogólną liczbę i wartość kredytów jakie udzielili - to na kredytach banki zarabiają najwięcej. Aby móc zwiększyć sprzedaż kredytów, bank potrzebuje najpierw zgromadzić środki, które mógłby pożyczać. Poza pieniędzmi od założycieli są to także pieniądze klientów banku. Tych zaś może przyciągnąć tylko oferując oprocentowanie wyższe od konkurencji.

Poszukiwanie wysoko oprocentowanych lokat warto więc zacząć od banków, które się rozwijają. Nie jest to specjalnie trudne – aby się rozwinąć muszą prowadzić też intensywną kampanię marketingową, co oznacza, że łatwo natknąć się na ich reklamy.

Innym sposobem na znalezienie wysoko oprocentowanej lokaty jest zwrócenie uwagi na banki internetowe. Nie mają one licznej sieci kosztownych oddziałów, ani nie zatrudniają rzeszy pracowników – ich koszty są więc znacznie niższe od banków “tradycyjnych”. A kiedy koszty są niższe, mogą oferować bardziej atrakcyjne warunki finansowe. Klienci banków sami – bez pomocy pracowników banku – zakładają wybrane przez siebie lokaty za pośrednictwem stron i systemów internetowych, co także nie pozostaje bez wpływu na koszty banku, a zatem i na jego ofertę.

Jedno jednak warto wiedzieć. Żaden bank nie może oferować wyższego oprocentowania lokat niż wynosi koszt pozyskania kapitału na rynku, czyli oprocentowanie lokaty nie może być wyższe niż oprocentowanie kredytów. W przeciwnym razie banki dokładałyby do interesu, a gdzie jak gdzie, ale w bankach nie można spodziewać się filantropii. Dlatego, jeśli bank oferuje nadmiernie wysokie oprocentowanie lokat, trzeba zastanowić się, czy przypadkiem jego sytuacja finansowa nie jest tak zła, że po prostu ratuje się on w ten sposób przed bankructwem (zaciąga nowe długi – bo przecież lokata, to nic innego jak zaciągnięcie długu przez bank, aby spłacić stare). Takie sytuacje zdarzają się jednak niezmiernie rzadko – w Polsce przez ostatnich 20 lat tylko jeden bank ogłosił upadłość.

Lokaty terminowe możemy podzielić ze względu na dwa kryteria. Jednym jest czas trwania lokaty, drugim charakter oprocentowania – może być ono stałe lub zmienne.
Oferta banków jest bardzo zróżnicowana pod względem czasu trwania lokat. Najkrótsze z nich mogą trwać od wieczora jednego dnia, do rana następnego (tak zwana lokata over night). Lokaty o najdłuższym terminie mogą kończyć się nawet po kilku latach.

Zatem decydując się na założenie lokaty powinniśmy wziąć pod uwagę swoje własne potrzeby. Jeśli wiemy o tym, że pieniądze będą nam za jakiś czas potrzebne, zakładamy lokatę o terminie zapadalności przed tym czasem, w którym zamierzamy z nich skorzystać. Jeśli zaś wiemy o tym, że pieniądze nie będą nam potrzebne przez dłuższy okres – na przykład kilku miesięcy czy lat, możemy założyć lokatę długoterminową.

Założenie lokaty jest formą umowy z bankiem, której rygorów trzeba przestrzegać. Bank zgadza się nam wypłacić odsetki za czas trwania lokaty, my zaś zapewniamy bank, że nie wycofamy środków przed upłynięciem terminu lokaty. Jeśli zerwiemy lokatę – do czego mamy prawo w każdym momencie - bank może nam nie wypłacić odsetek, lub wypłacić tylko ich część, zgodnie z treścią zawartej umowy.

Dlatego, jeśli zakładamy lokatę, a nie wiemy dokładnie, kiedy będziemy potrzebować pieniędzy, lepiej wybrać lokatę o krótkim terminie zapadalności. Jeśli nie wskażemy inaczej, środki po zakończeniu lokaty zostaną przelane na konto. Jeśli chcemy, aby lokata się odnawiała, powinniśmy to specyficznie zaznaczyć. Różnica między lokatą długoterminową, a krótkoterminową z opcją ustawienia odnawiania jest taka, że w przypadku nagłego zerwania lokaty strata będzie w tym drugim przypadku mniejsza, tj. w pierwszym przypadku dostaniemy np. 20% odsetek należnych do momentu zerwania, a w drugim już dostaliśmy odsetki za krótkie okresy (np. miesięczne) i tylko za ostatni okres dostaniemy np. 20% odsetek. Tak więc nasza strata będzie mniejsza.

Ponieważ lokata długoterminowa to większe wyrzeczenie z naszej strony, a dla banku większa pewność, że będzie mógł dysponować naszymi pieniędzmi na dłużej, to właśnie lokaty długoterminowe bywają wyżej oprocentowane niż krótkoterminowe. Nie zawsze się jednak tak dzieje – wiele zależy od przewidywań ekonomicznych banków. Oprocentowanie lokat jest bowiem powiązane ze stopami procentowymi, zaś ich wysokość zależy od inflacji i przewidywań, co do zmian inflacji w przyszłości. Jeśli więc banki spodziewają się, że w przyszłości – jeszcze w czasie trwania lokaty – inflacja będzie spadała, wówczas oprocentowanie lokat długoterminowych może nie różnić się istotnie, albo być nawet niższe (jeśli inflacja miałaby spadać szczególnie silnie) od lokat krótkoterminowych. Jeśli banki spodziewają się, że inflacja będzie rosła, albo pozostanie mniej więcej bez zmian, wówczas są skłonne zapłacić za długoterminowe lokaty nieco więcej niż za krótkoterminowe.

Drugie kryterium to oprocentowanie lokaty. Większość depozytów ma oprocentowanie stałe. To znaczy, że przez czas trwania lokat, bank nie może go zmienić – bez względu na to, co się dzieje ze stopami procentowymi i inflacją w czasie trwania lokaty. Banki dają także klientom lokaty o zmiennym oprocentowaniu, gdzie dochodowość lokaty ustala się raz na jakiś czas – na przykład raz na kwartał – właśnie na podstawie zmian rynkowych stóp procentowych. Oprocentowanie lokat o zmiennej stopie jest zwykle wyższe niż o stałej, ale coś za coś. Oprocentowanie zmienne oznacza, że może ono w przyszłości zarówno rosnąć jak i spadać. Przy lokatach o stałym oprocentowaniu z góry znamy poziom naszego zysku. Przy zmiennym – jest w tym pewna niewiadoma.