Aby zrozumieć dlaczego warto oszczędzać, cofnijmy się do czasów, w których nie było pieniądza, zaś większość dochodów stanowiły zbiory zboża lub upolowana zwierzyna. Czy ówczesny człowiek natychmiastowo zjadał całą zebraną żywność? Czy tego typu zachowanie byłoby racjonalne? Okazuje się, że nie. Jeżeli nie było głodu, część pożywienia była przechowywana na gorsze czasy, tj. na miesiące kiedy zbiory są mniejsze. W ten sposób, dzięki oszczędnościom ludzie zabezpieczali się przed głodem. Od tamtych czasów wiele się zmieniło w życiu ludzi, ale cały czas nie jesteśmy w stanie dokładnie przewidzieć przyszłości. Nie możemy wykluczyć możliwości, że w przyszłości nasze dochody obniżą się lub, że np. zachorujemy i będziemy potrzebowali pewnej sumy pieniędzy, aby pokryć koszty leczenia. W takim przypadku warto posiadać środki, które umożliwią nam pokrycie niezbędnych wydatków. Można powiedzieć, że tak jak kiedyś zapasy żywności umożliwiały przeżycie w warunkach niskich plonów, tak dziś oszczędności pomagają nam funkcjonować w okresach niższych dochodów lub niespodziewanych wydatków.

Powyżej opisany został najważniejszy z powodów, dla których powinniśmy oszczędzać: tzw. motyw zapobiegawczy. Zgodnie z tym motywem gromadzimy pewne zapasy środków finansowych, aby w przypadku nieoczekiwanego i niekorzystnego splotu przyszłych wydarzeń posiadać pewną rezerwę finansową, zabezpieczającą nas przed ich przykrymi konsekwencjami.

Warto podkreślić, że istnieją jednak także inne powody, dla których oszczędzamy. Duża część oszczędności w gospodarce światowej wynika z przewidywań osób pracujących, że w wieku emerytalnym ich dochody znacząco się obniżą. W związku z powyższym, aby zagwarantować sobie poziom życia na wysokim poziomie, osoby te są skłonne odkładać część bieżącego dochodu na poczet wydatków w wieku emerytalnym. Innymi słowy, osoby te starają się „wygładzić swoją konsumpcję” w czasie.

Ostatnim motywem oszczędności jest zbieranie środków na dobra trwałe lub inwestycje, prowadzące do podniesienia naszych przyszłych dochodów. Możemy zdecydować się nie wydawać całych swoich dochodów przez pewien okres, ponieważ planujemy zakup nowego telewizora, samochodu, czy mieszkania. Także decyzja o udaniu się na studia, czy na kurs języka obcego prowadzi do wzrostu naszych oszczędności, gdyż jest związana z koniecznością rezygnacji z części bieżących wydatków.